Wykład z Biologicznych Mechanizmów Zachowania II, II semestr psychologii na Uniwersytecie Warszawskim. Notatki służą powtórce przed egzaminem
|
Francis Galton
Ojciec genetyki zachowania
|
|
John L. Fuller
- Pionier współczesnej genetyki zachowania
- "Behavior genetics" |
|
Podział ze względu na strategie badawcze:
- Genetyka ilościowa- np. badania bliźniąt, metoda adopcyjna
- Genetyka molekularna- poszukiwanie konkretnych genów związanych z zachowaniem. Np. modele zwierzęce, studia rodzinne |
|
Genetyka psychiatryczna
|
|
Genetyka osobowości
|
|
Większość cech zachowania ma charakter ilościowy
|
|
Charakter poligenowy
Cechy uwarunkowane są przez kilka genów
|
|
Każdy z wpływających na daną cechę genów dziedziczy się zgodnie z prawami Mendla
|
|
Polimeria
Zjawisko współdziałania genów addytywnych
|
|
Jednostki w populacji różnią się z przyczyn genetycznych i środowiskowych
|
|
Zmienność w zakresie większości cech lub zachowań wynika z wpływów poligenowych
- To znaczy, że różnice indywidualne są uwarunkowane działaniem wielu genów, niekiedy różnie umiejscowionych na chromosomach
- Uzasadnione przede wszystkim w odniesieniu do cech/zachowań, których wyniki pomiaru mają rozkład normalny |
|
Addytywne
- Pojęcie odnoszące się do procesu dziedziczenia- przekazu genów z pokolenia na pokolenie
- Odchylenie od średniej fenotypu spowodowane dziedziczeniem określonego allelu i jego względny wpływ (w stosunku do średniego fenotypu populacji) na fenotyp |
|
Nieaddytywne
- Pojęcie odnoszące się do zjawiska interakcji- wzajemnego oddziaływania na siebie alleli genów w chromosomach organizmu potomnego
- Zjawisko obejmuje dominację (interakcję alleli o tym samym umiejscowieniu albo epistazę (interakcję alleli o różnym umiejscowieniu) - Wpływ nieaddytywny nie jest wspólny dla osób spokrewnionych, poza bliźniakami monozygotycznymi |
|
Efekt epigenetyczny
|
|
Środowisko wspólne
W genetyce: zespół składników opisujących środowisko danej rodziny, również niespokrewnionej genetycznie
|
|
Składniki środowiska wspólnego:
- SES- status społeczno-ekonomiczny rodzinny
- Otoczenie fizyczne - Liczba członków rodziny wspólnie mieszkających - Tradycje rodzinne - Klimat rodzinny - Osobowość członków rodziny, zwłaszcza rodziców - Rodzaj wzajemnej relacji - Sposób wychowania |
|
Środowisko specyficzne
Zasób indywidualnych, niepowtarzalnych doświadczeń środowiskowych danej osoby. Tworzy się w wyniku specyficznych interakcji i korelacji genotypu i środowiska w rodzinie i poza nią
|
|
Składniki środowiska specyficznego:
- Kolejność urodzenia
- Losowe zdarzenia i przeżycia (np. choroby, traumy) - Wyniki interakcji z innymi osobami w rodzinie - Czynniki pozarodzinne (np. grupa rówieśnicza, interakcja z nią, nauczyciele, telewizja) - Składniki u osób starszych: -- Doświadczenia w pracy -- Warunki ekonomiczne i psychologiczne -- Zachorowania, urazy - Relacje z innymi ludźmi |
|
Badania bliźniąt monozygotycznych oraz dyzygotycznych
- Bliźnięta DZ mają średnio połowę wspólnych genów, a MZ są genetycznie jednakowe
- Założenie równości środowiska |
|
Badania rodzinne
- Porównanie podobieństwa fenotypowego rodziców i dzieci biologicznych
- Są to badania uzupełniające do badań bliźniąt |
|
Badania adopcyjne
- Porównywanie stopnia podobieństwa dzieci adoptowanych do rodziców adopcyjnych i biologicznych
|
|
Ronald Wilson
Zajmował się genetyką zachowania w ujęciu rozwojowym
|
|
Efekt Wilsona
Udział czynnika genetycznego w wariancji odziedziczalności inteligencji rośnie wraz z wiekiem człowieka.
|
|
Możliwe implikacje
- Czynniki genetyczne mogą odpowiadać nie tylko za stałość, ale też zmienność zachowania w czasie, przyczyniając się do podtrzymywania sprawności intelektualnej na przestrzeni życia. Istotną rolę w tym procesie odgrywa środowisko rodzinne
|
|
Możliwość odmiennego reagowania jednostek o różnych genotypach na czynniki środowiskowe
|
|
Odmienny wpływ środowiska na jednostki w danej populacji
|
|
Przykład efektu: Cloninger i in. (1982)
- Badanie 862 szwedzkich osób adoptowanych
- Porównanie skłonności do zachowań przestępczych w związku z czynnikami genetycznymi i społecznymi - Wykazano dużo większą predyspozycję w przypadku interakcji genów i środowiska |
|
Korelacja pasywna
Przekazowi genetycznemu warunkującemu cechę towarzyszą warunki środowiskowe sprzyjające jej rozwojowi
|
|
Korelacja aktywna
Jednostka aktywnie poszukuje środowiska wzmacniającego genetycznie uwarunkowane właściwości
|
|
Korelacja reaktywna
Środowisko zwrotne reauje na genetycznie uwarunkowane cechy jednostki, osłabiając je lub wzmacniając
|
|
1. Wszystkie cechy zachowania człowieka są odziedziczalne
|
|
2. Wpływ wychowania w tej samej rodzinie na zachowanie jest mniejszy niż wpływ genów
|
|
3. Znacząca część zmienności fenotypowej nie jest wyjaśniana ani wpływem genów, ani środowiska
|
No comments yet.
Cheatography n. The art of mapping complex subjects into clear, instantly navigable reference guides.
