Zmysły Cheat Sheet

organum visus
oko oculus (ophta­lmos)
» gałka oczna bulbus oculi
» nerw wzrokowy nervus opticus
narządy dodatkowe oka organa oculi accessoria
» mm. gałki ocznej musculi bulbi
» powięzie oczodołowe fasciae orbitales
» powieki palpebrae
» spojówka tunica conjun­ctiva
» aparat łzowy apparatus lacrimalis

bulbus oculi
biegun przedni polus anterior
biegun tylny polus posterior
równik equator
południki meridiani
oś zewnętrzna gałki ocznej axis bulbi externus - łączy biegun przedni i biegun tylny,
oś wewnętrzna gałki ocznej axis bulbi internus - odległość między tylną powier­zchnią rogówki i przednią powier­zchnią siatkówki.

błona włóknista gałki ocznej tunica fibrosa bulbi
» twardówka sclera
» rogówka cornea
błona naczyniowa gałki ocznej tunica vasculosa bulbi
» naczyn­iówka chorioidea
» ciało rzęskowe corpus ciliare
» tęczówka iris
błona wewnętrzna gałki ocznej tunica interna bulbi
» siatkówka renina

sclera
twarda, zwarta, nieprz­ezr­ocz­ysta, uboga w naczynia krwionośne
przycz­epiają się do niej mm. zewnętrzne gałki ocznej
bruzda twardówki sulcus sclerae
granica z rogówką;
pierścień twardówki anulus sclerae na wewnęt­rznej powier­zchni;
na granicy twardówki i rogówki znajduje się:
» zatoka żylna twardówki sinus venosus sclerae to do niej odpływa ciecz wodnista z komory przedniej gałki ocznej;
pole sitowe twardówki area cribrosa sclerae na tylnej ścianie twardówki, wychodzą przez nie włókna n. wzroko­wego.

cornea
gładka, przezr­ocz­ysta, pozbawiona naczyń krwion­ośnych, silnie unerwiona czuciowo
nabłonek przedni rogówki epithelium anterius corneae
blaszka graniczna przednia lamina limitans anterior
istota właściwa rogówki substantia propria corneae
blaszka graniczna tylna lamina limitans posterior
nabłonek tylny rogówki epithelium posterius corneae
rąbek rogówki limbus corneae to brzeg rogówki nawiąz­ujący kontakt z bruzdą twardówki
szczyt rogówki apex corneae najbar­dziej do przodu wysunięta część rogówki
tylna powier­zchnia rogówki ogranicza od przodu komorę przednią gałki ocznej camera anterior bulbi

humor aquosus
wytwarzana jest przez ciało rzęskowe corpus ciliare (u konia i bydła także przez ziarni­stości tęczówki
wypełnia:
» komorę tylną gałki ocznej camera posterior bulbi
» komorę przednią camera anterior bulbi
» przepływa przez źrenicę

odpływa do:
» zatoki żylnej twardówki sinus venosus sclerae poprzez przest­rzenie kąta tęczów­kow­o-r­ogó­wkowego spatia anguli iridoc­orn­ealis w więzadle grzebi­eni­astym kąta tęczów­kow­o-r­ogó­wkowego lig. pectinatum anguli iridoc­orn­ealis

chorioidea
tylna część błony naczyn­iowej gałki ocznej tunica vasculosa bulbi
blaszka nadnac­zyn­iówkowa lamina supara­cho­roidea z przest­rze­niami okołon­acz­yni­ówk­owymi - w nich znajdują się tt. rzęskowe długie i krótkie, żż. wirowate i nn. rzęskowe, zawiera dużą ilością melano­cytów;
blaszka naczyniowa lamina vasculosa
tworzą ją liczne posplatane naczynia krwion­ośne, włókna kolagenowe i sprężyste oraz melano­cyty;
błona odblaskowa komórkowa tapetum lucidum cellulosum u psa
błona odblaskowa włóknista tapetum lucidum fibrosum u przeżu­waczy i u konia ！brak jej u świni;
blaszka naczyń włosow­atych lamina choroi­doc­api­llaris
blaszka podstawna lamina basalis

corpus vitreum
przejr­zysta galare­towata substancja przyjm­ująca kształt kuli wypełn­iająca komorę ciała szklistego camera vitrea bulbi
w ok. 98% złożona z wody, pozostałą część stanowi zrąb szklisty stroma vitreum, który tworzą włókna kolagenowe układające się w sieć
ciecz szklista humor vitreus wypełnia oczka sieci;
w przedniej części znajduje się dół ciała szklistego fossa hialoidea, mieszczący soczewkę lens
na powier­zchni zewnęt­rznej sieć włókien kolage­nowych tworzy błonę szklistą membrana vitrea, która przytw­ierdza ciało szkliste do siatkówki;
od części środkowej krążka n. wzrokowego odchodzi wyrostek ciała szklistego processus hyaloideus będący pozost­ałością po t. ciała szklistego a. hyaloidea występ­ującej w życiu płodowym

znajduje się we wnętrzu gałki ocznej, układając się między tęczówką i ciałem szklistym
stanowi element układu optycznego oka
przy udziale m. rzęskowego m. ciliaris, może zmieniać swój kształt – akomodacja soczewki.
powier­zchnia przednia soczewki facies anterior lentis
powier­zchnię tylną soczewki facies posterior lentis
równik soczewki equator lentis
biegun przedni soczewki polus anterior lentis
biegun tylny soczewki polus posterior lentis
oś soczewki axis lentis
zewnątrz otoczona jest torebką soczewki capsula lentis
w okolicy równika soczewki do torebki przyczepia się obwódka rzęskowa zonula ciliaris
pod torebką soczewki znajduje się istota soczewki substantia lentis
w okolicy równika komórki tego nabłonka przeks­zta­łcają się we włókna soczewki fibrae lentis, które stanowią główną masę soczewki
linie połączeń pomiędzy poszcz­egó­lnymi włóknami soczewki to promienie soczewki radii lentis
» włókna soczewki łączą się w skupiska podobne do blaszek, na zewnątrz tworzą korę soczewki cortex lentis, głębiej jądro soczewki nucleus lentis

iris
pierścień większy tęczówki anulus iridis major
część łącząca się z ciałem rzęskowym;
pierścień mniejszy tęczówki anulus iridis minor część otaczająca źrenicę;
fałdy tęczówki plicae iridis
kąt tęczów­kow­o-r­ogó­wkowy angulus iridoc­ornelis
» pomiędzy tęczówką i rogówką; znajduje się w nim więzadło grzebi­eniaste kąta tęczów­kow­o-r­ogó­wkowego lig. pectinatum anguli iridoc­orn­ealis
powier­zchnia tylna tęczówki facies posterior iridis
pokryta nabłonkiem barwni­kowym ogranicza od przodu komorę tylną gałki ocznej.
źrenica pupilla
łączy ze sobą komorę przednią i komorę tylną gałki ocznej
na brzegu źrenicznym tęczówki u przeżu­waczy i u konia znajdują się ziarenka tęczówkowe granula iridica
wielkość źrenicy regulowana jest przez dwa mięśnie znajdujące się w zrębie tęczówki stroma iridis
» m. zwieracz źrenicy m. sphincter pupillae
» m. rozwieracz źrenicy m. dilatator pupillae
tętnice tęczówki tworzą
» koło tętnicze większe tęczówki circulus arteriosus iridis major na brzegu rzęskowym
» koło tętnicze mniejsze tęczówki circulus arteriosus iridis minor
na brzegu źrenicznym tylną powier­zchnię tęczówki pokrywa nabłonek barwnikowy epithelium pigmen­tosum, który zawiera komórki barwni­kowe.

corpus ciliare
układa się przednio od naczyn­iówki
ma kształt pierśc­ienia występ­ującego wzdłuż obwodu tęczówki
produkuje ciecz wodnistą humor aquosus
blaszka podstawna lamina basalis stanowi ruszto­wanie ciała rzęskowego
wyrostki rzęskowe processus ciliares odchodzące promie­niście od blaszki podstawnej i przycz­epi­ające się do twardówki
» tworzą wieniec rzęskowy corona ciliaris
fałdy rzęskowe plice ciliares wznies­ienia pomiędzy wyrostkami rzęskowymi
włókna obwódkowe fibrae zonulares przytw­ier­dzają się się do wyrostków rzęskowych i do torebki soczewki, mocują i podwie­szają soczewkę w gałce ocznej
m. rzęskowy m. ciliaris odpowiada za akomodację soczewki, unerwiony przyws­pół­czulnie – skurcz i współc­zulnie – rozkurcz

retina
I. część wzrokowa siatkówki pars optica retinae
warstwa barwnikowa stratum pigmen­tosum
» warstwa barwnikowa siatkówki stratum pigmen­tosum retinae
warstwa nerwowa stratum nervosum
» warstwa nerwow­o-n­abł­onkowa stratum neuroe­pit­heliale
» komórki wzrokowe pręcik­onośne celullae opticae bacill­iferae
» komórki wzrokowe czopko­nośne celullae opticae coniferae
» warstwa zwojowa siatkówki stratum gangli­onare retinae
» warstwa zwojowa n. wzrokowego, stratum gangli­onare n. optici
część ślepa siatkówki pars caeca retinae
» warstwa barwnikowa siatkówki stratum pigmen­tosum retinae
» część rzęskowa siatkówki pars ciliaris retinae
» część tęczówkowa siatkówki pars iridica retinae

palpebrae
powieka górna palpebra superior
powieka dolna palpebra inferior
szpara powiek rima palpeb­rarum
» spoidło boczne powiek commissura palpeb­rarum lateralis
» spoidło przyśr­odkowe powiek commissura palpeb­rarum medialis
» skóra powiek – powier­zchnia przednia powiek facies anterior palpeb­rarum
» m. okrężny oka (n. VII) i m. dźwigacz powieki górnej (n. III)
» spojówka powiek tunica conjun­ctiva palpeb­rarum– powier­zchnia tylna powiek facies posterior palpeb­rarum

tunica conjun­ctiva
spojówka powiek tunica conjun­ctiva palpeb­rarum
spojówka gałki ocznej tunica conjun­ctica bulbi
» worek spojówki saccus conjun­ctivae
» sklepienie górne spojówki fornix conjun­ctivae superior
» sklepienie dolne spojówki fornix conjun­ctivae inferior
» fałd półksi­ęży­cowaty spojówki (powieka III) plica semilu­naris conjun­ctivae (palpebra tertia)
» chrząstka fałdu półksi­ęży­cow­atego spojówki (powieki III) cartilago plicae semilu­naris conjun­ctivae (palpebrae tertiae)
» gruczoł powier­zchowny fałdu półksi­ęży­cow­atego spojówki (powieki III) gl. superf­icialis plicae semilu­naris conjun­ctivae (palpebrae tertiae) u wszystkich gatunków
» gruczoł głęboki fałdu półksi­ęży­cow­atego spojówki (powieki III) gl. profunda plicae semilu­naris conjun­ctivae (palpebrae tertiae) u bydła i świni
» grudki chłonne spojówkowe limpho­noduli conjun­cti­vales
» mięsko łzowe caruncula lacrimalis
» gruczoł mięska łzowego* gl. carunculae lacrim­alis*

mięśnie zewnętrzne
mięśnie proste mm. recti
» m. prosty dogrzb­ietowy m. rectus dorsalis
» m. prosty dobrzuszny m. rectus ventralis
» m. prosty boczny m. rectus lateralis
» m. prosty przyśr­odkowy m. rectus medialis
mięsień cofacz gałki ocznej m. retractor bulbi
mięśnie skośne mm. obliquii
» mięsień skośny dogrzb­ietowy m. obliquus dorsalis
współp­racuje z m. prostym dobrzu­sznym
» mięsień skośny dobrzuszny m. obliquus ventralis
współp­racuje z m. prostym dogrzb­ietowym
mięsień oczodołowy m. orbitalis

okostna oczodołu periobita
» włónis­to-­spr­ężysta błona przyjm­ująca kształt lejka
» zrasta się z pierśc­ieniem oczodo­łowym, a jej wierzc­hołek przyczepia się w sąsied­ztwie kanału wzrokowego
» ciało tłuszczowe oczodołu corpus adiposum perior­bitae
» ciało tłuszczowe wewnętrzne okostnej oczodołu corpus adiposum intrap­eri­orb­itale wypełnia przest­rzenie między mięśniami, nerwami i naczyniami oczodołu
» ciało tłuszczowe zewnętrzne okostnej oczodołu corpus adiposum extrap­eri­orb­itale układa się na zewnęt­rznej powier­zchni okostnej oczodołu, na granicy z dołem skroniowym

auris externa
małżowina uszna auricula
» chrząstka małżowiny usznej cartilago auriculae
» obrąbek helix – brzeg chrząstki małżowiny usznej
» czółenko scapha – owalna, wewnętrzna powier­zchnia małżowiny usznej
» wierzc­hołek chrząstki małżowiny usznej apex auriculae
» grzbiet chrząstki małżowiny usznej dorsum auriculae – zewnęt­rzna, wypukła powier­zchnia małżowiny usznej
» muszla małżowiny usznej concha auriculae z jamą muszli cavum conchae – część małżowiny usznej prowadząca do przewodu słuchowego zewnęt­rznego
» ciało tłuszczowe małżowiny usznej corpus diposum auriculae – skupisko tkanki tłuszc­zowej u podstawy małżowiny usznej
» chrząstka tarczkowa cartilago scutif­ormis – płytka chrzęstna leżąca przednio od podstawy małżowiny usznej, przycz­epiają się na niej niektóre mięśnie porusz­ające małżowiną uszną
przewód słuchowy zewnętrzny meatus acusticus externus
» leży pomiędzy małżowiną uszną auricula a błoną bębenkową membrana tympani
» zakończony otworem słuchowym zewnęt­rznym porus acusticus externus
» część boczna – chrzęstna – przewód słuchowy zewnętrzny chrząs­tkowy, meatus acusticus externus cartil­agi­neus;
» część przyśr­odkowa – kostna, fragment części bębenkowej k. skroni­owej.
mięśnie małżow­inowe mm. auricu­lares*

auris media
jama bębenkowa cavum tympani
przestrzeń wysłana błoną śluzową, ograni­czona częścią bębenkową i częścią skalistą k. skroni­owej, od strony bocznej zamyka ją błona bębenkowa
błona bębenkowa membrana tympani
dno przewodu słuchowego zewnęt­rznego i granica między uchem zewnęt­rznym i uchem środkowym
» za pośred­nictwem pierśc­ienia włókni­sto­-ch­rzą­stk­owego anulus fibroc­art­ila­gineus przytw­ierdza się do chrząstki pierśc­ien­iowatej cartilago anularis przewodu słuchowego zewnęt­rznego
» część napięta pars tensa
» część wiotka pars flaccida
» pępek błony bębenkowej umbo membranae tympani miejsce gdzie przyczepia się rękojeść młoteczka
» prążek młotec­zkowy stria mallearis widoczny od strony przewodu słuchowego zewnęt­rznego, miejsce przyczepu rękojeści młoteczka
błona śluzowa jamy bębenkowej tunica mucosa cavi tympani
» kosteczki słuchowe – połączone stawami - kowade­łko­wo-­mło­tec­zkowym i kowade­łko­wo-­str­zem­iąc­zkowym art. incudo­mal­learis et art. incudo­sta­pedia oraz więzadłami
trąbka słuchowa tuba auditiva
przewód łączący jamę bębenkową z gardłem, chroni błonę bębenkową przed pęknięciem przy gwałto­wnych zmianach ciśnienia atmosf­ery­cznego
» część kostna trąbki słuchowej pars ossea tubae auditivae
» ujście bębenkowe trąbki słuchowej ostium tympanicum tubae auditivae
» część chrząs­tkowa trąbki słuchowej pars cartil­aginea tubae auditivae
» ujście gardłowe trąbki słuchowej ostium pharyngeum tubae auditivae
zachyłek trąbki słuchowej (worek powiet­rzny) divert­iculum tubae auditivae (saccus guttur­alis) u konia

ossicula auditus
młoteczek malleus
» rękojeść młoteczka manubrium mallei, która łączy się z błoną bębenkową
» szyjka młoteczka collum mallei
» głowa młoteczka caput mallei, która łączy się z trzonem kowadełka
kowadełko incus
» trzon kowadełka corpus incudis
» odnoga długa crus longum łączy się poprzez kostkę soczew­kowatą os lentic­ulare ze strzem­iąc­zkiem
» odnoga krótka crus breve
strzem­iączko stapes
» głowa strzem­iączka caput stapedis
» odnoga donosowa crus rostrale
» odnoga doogonowa crus caudale
» podstawa strzem­iączka basis stapedis która łączy się z okienkiem przeds­ionka

auris interna
błędnik kostny labyri­nthus osseus
» przeds­ionek vestibulum - część błędnika kostnego mieszcząca łagiewkę i woreczek
» kanały półkoliste kostne canales semici­rcu­lares ossei - część błędnika kostnego mieszcząca przewody półkol­iste,
» kanał półkolisty przedni canalis semici­rcu­laris anterior
» kanał półkolisty boczny canalis semici­rcu­laris lateralis
» kanał półkolisty tylny canalis semici­rcu­laris posterior
» ślimak cochlea - część błędnika kostnego mieszcząca przewód ślimakowy
» przewód słuchowy wewnętrzny meatus acusticus internus to przewód, którym przechodzi n. przeds­ion­kow­o-ś­lim­akowy i n. twarzowy
błędnik błoniasty labyri­nthus membra­naceus
odpowiada formą błędnikowi kostnemu, znajdują się w nim receptory zmysłu słuchu i receptory równowagi
» błędnik przeds­ionka labyri­nthus vestibuli – część statyczna
» łagiewka utriculus – część błędnika błonia­stego, z której wychodzą przewody półkoliste
» na jej wewnęt­rznej ścianie znajduje się plamka łagiewki macula utriculi z recept­orami odpowi­ada­jącymi za równowagę statyczną
» błona kamyczkowa membrana statoc­oniorum
» substancja galare­towata
» kamyczki błędnikowe statoconia
» przewody półkoliste ductus semici­rcu­lares z bańkami błonia­stymi, na których znajdują grzebienie bańkowe cristae ampullares – skupiska komórek recept­oro­wych, odpowi­adające za równowagę kinetyczną
» woreczek sacculus – część błędnika błonia­stego, z której wychodzi
» przewód śródch­łonki ductus endoly­pha­ticus
» za pomocą przewodu łączącego ductus reuniens woreczek komunikuje się z przewodem ślimakowym
» na jego wewnęt­rznej ścianie znajduje się plamka woreczka macula sacculi – skupisko komórek recept­oro­wych, podobne jak w łagiewce
» plamka woreczka macula sacculi
» kamyczki błędnikowe statoconia
» błędnik ślimaka labyri­nnthus cochleae – część słuchowa
» przewód ślimakowy ductus cochlearis, którego ścianę pokrywa:
» narząd spiralny ślimaka organum spirale cochleae
stanowi część słuchową narządu przeds­ion­kow­o-ś­lim­akowego